در گذشته ارائه تعریفی جهانی برای کیفیت بالینی دشوار بود این امر سبب گردید تا برخی دولتها تلاش کنند که با معرفی مفهوم حاکمیت بالینی به ارائه این تعریف جهانی بصورتی یکپارچه کمک کنند. این مفهوم مبتنی بر ایده ای است که سازمان جهانی بهداشت از کیفیت ارائه کرده بود و طی آن اشاره به ۴ عامل و عنصر زیر داشت:
مدیریت حرفه ای (کیفیت فنی)
استفاده بهینه از منابع (کارایی)
مدیریت ریسک
رضایت بیماران
در کشورهای مختلف، روش ها و ابزارهای متنوعی جهت ارتقای کیفیت مراقبت های سلامت بکار گرفته می شوند. از میان این روشها، حاکمیت بالینی به منظور ارتقای کیفیت مراقبت های بالینی از اواخر دهه ۱۹۸۰ پایه ریزی و به عنوان ابزاری جهت بررسی هزینه اثربخشی و کیفیت سنجی ارائه خدمات بالینی و درمانی استفاده گردید.
حاکمیت بالینی چارچوبی است که در آن سازمانهای ارائه دهنده خدمات بالینی در قبال بهبود دائمی کیفیت پاسخگو بوده و به صیانت از استانداردهای عالی خدمت می­پردازد و همانند چتری است که به حفظ و ارتقای استانداردهای مراقبت از بیمار کمک می کند. این امر شامل تمامی فعالیت های ارتقای کیفیت می باشد که کادر بالینی آنها را روزانه در انجام مراقبت های درمانی لحاظ می دارند. تغییر جهت از سمت جوانب مالی و حرکت به سوی جوانب کیفیتی خدمات سبب شده تا نقش متخصصین بالینی در فرایندهای کیفی بیش از پیش مورد تاکید قرار گیرد و مسئولیت حفظ و ارتقای استانداردهای بالینی بر دوش سازمانهای ارائه دهنده مراقبت های سلامت نهاده شود.
در ایران حاکمیت بالینی از سال ۱۳۸۸ (۱۰/۸/۸۸) به عنوان چارچوب مورد قبول و تایید وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی برای ارائه خدمات به بیماران به رسمیت شناخته شده و طی ابلاغ بخشنامه­ای، از کلیه روسای دانشگاه های علوم پزشکی کشور خواسته شد که در اجرای این مهم اقدام نمایند. پس از تشکیل دفاتر حاکمیت بالینی در ستاد دانشگاه ها وکلیه بیمارستان های تحت پوشش، برطبق مصادیق حاکمیت بالینی ابلاغ شده اولین جشنواره کشوری حاکمیت بالینی دردی ماه سال گذشته با حضور کلیه دانشگاه های علوم پزشکی سراسر کشوربرگزار گردید که از ۱۵ دانشگاه و۱۰۰ بیمارستان برترتقدیر به عمل آمد. پس از آن بازنگری مصادیق سال گذشته انجام ومصادیق جدیددر خردادماه سال جاری به کلیه دانشگاه ها ابلاغ شد. در آبان ماه سال ۹۱ ارزیابان کشوری آموزش داده شدند وفرایند ارزیابی از تاریخ ۱۸آذرماه سال ۹۱ آغاز وتا تاریخ ۲۶ دی ماه سال ۹۱ به اتمام می رسد. دومین جشنواره حاکمیت بالینی امسال همراه با اولین کنگره بین المللی حاکمیت بالینی وایمنی بیمار در تاریخ ۷و ۸بهمن ماه با ریاست مقام محترم وزارت در سالن همایش های رازی با همکاری دانشگاه علوم پزشکی تهران با ظرفیت ۱۵۰۰ نفر برگزار خواهد شد. مخاطبین این کنگره تمامی کارکنان حیطه سلامت خواهند بود. محورهای این کنگره مدیریت خطر، ایمنی بیمار، اثربخشی وممیزی بالینی، استفاده از اطلاعات، تعامل با بیمار وجامعه در راستای ارتقا کیفیت، مدیریت کارکنان وارتقای کیفیت و سنجش عملکرد وپیامدهای سازمانی خواهندبود.در این کنگره ۵تن از اساتید بین المللی مطرح در حاکمیت بالینی وایمنی بیمارو حدود ۲۰ تن از اساتید داخلی این زمینه حضور خواهند یافت. در روز اول از ۶۰ بیمارستان برتر درزمینه استقرار حاکمیت بالینی تقدیر خواهدشد. درروزدوم، حدود ۲۰ تا ۲۵ سخنرانی کلیدی با حضور اساتید خارجی وداخلی و نیز مقالات پذیرفته شده به صورت سخنرانی و پوستر ارائه خواهندشد. پانل های متعددی در زمینه محورهای مورد بحث با حضور افراد علمی واجرایی و هم چنین کارگاه های جنبی با موضوعات متنوع در سالن های فرعی برگزار خواهدشد. امید است با برگزاری جشنواره وکنگره حاکمیت بالینی وایمنی بیماربا اشتراک گذاری تجارب دانشگاه ها وبیمارستان های کشور وهمچنین استفاده از تجربیات اساتید خارجی فرصتی برای بهبود کیفیت خدمات بالینی ایمن برای ملت شریف ایران فراهم گردد.

حاکمیت خدمات بالینی راهی برای بهبود مستمر کیفیت خدمات و مراقبت‌های بالینی
سلامت به عنوان یکی از مهم‌ترین نیازها و اساسی‌ترین حقوق مردم مطرح است. صحت و سلامتی از هر نعمت دیگر بهتر و ارزشمندتر است و بی‌تردید فراهم نمودن مراقبت‌های سلامت با کیفیت برای مردم یکی از مهم‌ترین موضوع دغدغه‌های بشر در طول تاریخ به شمار می‌رفته است. مراقبت‌های سلامت زمانی می‌تواند نیازهای مردم جوامع را به شیوه‌ای موثر برآورده کند که خدمت به آنان به صورت استاندارد و با قالبی مناسب صورت پذیرد. بدین معنا که خدمات ارائه شده به بیماران به صورت به موقع، با کیفیت مناسب، با حداقل هزینه، با دسترسی مطلوب و با حفظ محرمانگی و حقوق بیمار ارائه گردد و به بیماران به عنوان شرکای نظام سلامت نگاه شود به گونه‌ای که آنان در تصمیمات درمانی مشارکت داده شوند و به نظرات و خواسته‌های آنان توجه شود.

رسیدن به هر هدفی مستلزم طی مسیری است که از طریق آن بتوان اهداف تعیین شده را محقق نمود. در عرصه خدمات سلامت نیز آنچه هدفی مهم و در خور توجه بشمار می‌رود، فراهم نمودن مراقبت‌های سلامت برای بیماران با حداکثر کیفیت می‌باشد. آنچه به منظور تحقق این هدف بسیار موثر و یاری رسان است، طراحی مدلی است که بتواند تحقق این هدف را ممکن کند. حاکمیت بالینی برنامه و مدلی است برای تعالی و ارتقای کیفیت که مورد تایید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌باشد و تاکید بر ارائه خدماتی در خور و شایسته برای مردم شریف ایران دارد.
قلب حاکمیت بالینی، پاسخگویی است
حاکمیت بالینی بر تهیه و تدوین استانداردهای درمانی، استقرار و ارئه خدمات مبتنی بر این استانداردها و نظارت و ارزیابی عملکرد مراکز براساس این استانداردها تاکید دارد.
این برنامه بر ارتقای ایمنی بیمار و مدیریت خطر، آموزش و ارتقای دانش و مهارت کارکنان، آموزش بیماران، تصمیم‌گیری بالینی براساس شواهد علمی، تکریم بیمار، حفظ محرمانگی و رعایت حقوق بیمار تمرکز ویژه دارد.
حاکمیت بالینی سعی بر این دارد که مراقبت‌های سلامت براساس بالاترین استانداردهای مراقبتی ارائه شود و از بروز اشتباهات در مسیر ارائه خدمات جلوگیری به عمل آید. همچنین در قالب حاکمیت بالینی سعی بر آن است که از منابع محدود استفاده بهینه به عمل آید و اعتماد عمومی به خدمات بیمارستانی افزایش یابد.
در حاکمیت بالینی بر رضایت بیماران تاکید ویژه می‌شود و آنچه مورد توجه قرار می‌گیرد آن است که بیماران حق دارند که با احترام و صداقت با آنان برخورد شود و هرجا که امکان داشته باشد در فرایند درمانی خویش مشارکت داده شوند. عالی‌ترین هدف، سلامت و رضایت بیمار است و ارائه کنندگان خدمات می‌بایست توجه کنند که مشتری ارزشمندی چون بیمار وجود دارد که نظریات او آینه‌ای شفاف و روشن است که نقاط ضعف و قوت عملکردی را بازگو می‌کند.
آموزش و اطلاع‌رسانی به بیماران نیز از جمله مواردی است که همواره مورد توجه این برنامه قرار می‌گیرد تا به واسطه آن هم از تالم و نگرانی‌های بیماران کاسته شود و هم با مشارکت فعالانه آنان در تصمیمات بالینی خود، از شکایات و نارضایتی‌هایی که احتمالاً در مسیر درمان اتفاق می‌افتد، جلوگیری به عمل آید.
برنامه حاکمیت بالینی حامی بیماران در نظام سلامت است
در راستای جلب رضایت بیماران و خدمت‌رسانی به آنها با حداکثر کیفیت، برنامه حاکمیت بالینی تلاش می‌کند تا به نظرات و شکایات بیماران توجه کند، مدیریت خطاهای پزشکی را اعمال نماید و به ایمنی بیمار به عنوان اصلی مهم توجه مبذول دارد. همچنین نظامی را استقرار می‌دهد که مشخص می‌کند چند درصد از کارهای انجام شده به نتیجه مطلوب دست یافته‌اند تا با تعیین این موضوع مسیری را مشخص کند که برای بهبود مستمر کیفیت بتوان در آن گام برداشت.
حاکمیت بالینی می‌کوشد برنامه‌ای را برای توسعه فردی هریک از کارکنان بالینی تدوین کند که به واسطه آن، اطمینان حاصل شود خدمات و مراقبت‌های با کیفیت مطلوب به بیماران عرضه می‌شود. همچنین در قالب برنامه حاکمیت بالینی به دغدغه و مسائل کارکنان نظام سلامت که از ارکان نظام سلامت بشمار می‌روند نیز توجه می‌شود.
بیماران می‌بایست اطمینان یابند که ارائه مراقبت‌های سلامت به آنان مرز خاصی را شامل نمی‌شود و خدمات با استانداردهای یکسان و کیفیت بالا در تمامی مراکز ارائه می‌گردد. همچنین به آنان اطمینان داده می‌شود که ارائه خدمات و مراقبت‌ها به آنان نه تنها کیفیت بالینی را لحاظ می‌کند بلکه به انتظارات غیرپزشکی بیماران نیز به خوبی پاسخ داده می‌شود.
به منظور پیاده‌سازی برنامه حاکمیت بالینی نیاز به تغییر فرهنگی می‌باشد به گونه‌ای که مشارکت، تحقیقات، آموزش و یادگیری مستمر، یادگیری از شکست‌ها، طبابت درست و استفاده از روش‌های جدید درمانی مبتنی بر شواهد علمی به روز تشویق شوند.
در نهایت راه انداختن نظام حاکمیت بالینی یعنی اینکه ما محیطی را ایجاد کنیم که در آن خدمات با حداکثر کیفیت ارائه شود و ارائه خدمات با کیفیت به شکل مستمر ادامه پیدا کند. امید است با اجرای اصول حاکمیت بالینی بتوان گام‌های موثری برای افزایش رضایت بیماران و همچنین کارکنان برداشت.

گواهینامه ها

مجوز IPD

گواهینامه اعتبار سنجی ملی

Praesent diam ut elit. venenatis, sit commodo massa lectus ut risus.